Petter Dass er nøkkelen til omgrepet «stril».

ivarfjeld Uncategorized , , ,

Den skotske Dundas-klanen er nøkkelen til forstå opphavet til omgrepet stril i irsk og norsk. Og deira felles opphav. Den rike låglands-klanen til Petter Dass skapte strilar i Irland. Og Dass bruker ordet «stril» i 1702 om folk kring Osterfjorden.

Velkomen til mini-seminaret på Thon Hotel, Sartor. 19.september kl. 11-15. Der skal du få sjå dokumentasjonen.

Presten Petter Dass er frå Dundas-klanen i Skotland, låglandskottar som hadde sitt klan-sete ved Edinburgh. Medlemer i denne overklasse-klanen vart i 1609 settlarar i Ulster (Nord-Irland), og vart av den britiske kongen tildelt store eigedomar. Som dei ved hjelp av den britiske hæren stjal av slekta til keltiske høglands-skottar. Slik skapte Dundas-klanen «strilar». Som vart gjort til uflidde omstreifarar. Hetsa med, sett ned på og latterleggjord.

Korleis kan vi vite dette?

Då eg gjennoppdaga diktet og folkesangen til den irske-skotske Felim Mac Doubhgall vest av Galway, traff eg blink. Fordi «sedet», det gjennoppdaga opphavet til ein «stril» vert nevnt med namn i folkesongen. Han budde i nabolaget til Dundas-klanen sitt største domene i Irland, i distriktet Fermanagh i Ulster. Der hadde Dundas-klanen sheriffen, som administrerte landrøveriet.

Felim sjølv levde ca. 100 år etter «sedet» til ordet, omgrepet, og folket «stril» i Irland. Og budde sjølv i nabolaget til Dundas-klanen vest for Galway i Irland. Nær eit av Dundas-klanen sine to store domene i Irland. Han vaks opp på den vesle øya Inis Ni. Som ligg rett over for landbyen Rundstone i Connemara, der Dundas-klanen regjerte. Eg leitte etter spor i dette området. No hjelper Kunstig Intelligens (KI) med å få alle brikkene på plass. Dette verktøyet kan på få sekund scanne gjennom alt som har blitt skrive, og lagt ut på Internett om tema.

  • Kva har alt dette med Bergen, og Dundas-presten Petter Dass å gjere?

Den skotsk-ætta presten ville «kalla inn» strilar frå Osterfjorden. For å få gjenoppbygd brann-ruinen Bergen i 1702. Det er første gong ordet «stril» er framført på norsk. 7-8 delar av Bergen hadde brent ned. Og dei geistlige i Hansa-staden var i desperat trang for hjelp, fra folk dei såg ned på. Høglands-skottane dei hadde gjort til strandsitjaraer og eigedomlause husmenn kring Bergen. I 1702 var tømmer-skogen på Sotra alt fjerna av skotske tømmermenn. Det var berre torvmyrer att med store røter, som vitna om skogen som ein gong stod på Sotra. Men naud-hogst av skogane på begge sider av Osterfjorden ville gjere nytten, meinte Petter Dass. Skog på Holsnøy, i søndre-Lindås, kring Ostereidet og i gamle Hamre kommune sørvest på Osterøy.

Den største bybrannen i Bergen fann stad i mai 1702. Sju-åttande-delar av byen brann ned. Det fekk skotten med opphav i Dundas klanen frå Edinburgh, til å søke faghjelp av tømmermenn, som han kalla «Strilar» frå «Oster». Det vi må kunne tolke til å være personar som budde kring Osterfjorden. Dass bruker ordet: «Innkalle», dekkjer at det er gitt ein ordre. Slik kunne låglandskottar som Petter Dass, snakke til høylands-skottar, som i Skottland, i sær blant byfolk, såg på som sitt katolske tenestefolk.

I diktet om ein stril i Connemara, dukkar det opp ein kar som løyste mysteriet om strilen sitt opphav:

Kven var dette «sedet» til strilen?

Han var ein søtvins-musikkar ved namn Cathal Buí Mac Giolla Ghunna. Ein slags lokal irsk versjon av Johannes Kleppevik. Cathal budde på eit jordstykke ved landsbygda Blacklion i Ulster, og fekk ein folkevise-festival i bygda oppkalla etter seg. Ein festival som ikkje la inn årene før under Korona-epidemien. Den engelske versjonen av navet hans var Charles McElgunn, som er ein klan som hadde sete i sør-vest Skotland. Dette er ein blandingsklan som snakka både Norrønt og irsk.

Eg drog til Blacklion for å finne ut meir. Ein mur som skal ha tilhøyrd huset til Cathal fann eg og Roald Apelthun på jord-eigedomen «Morland». Som også er namnet på nabobygda til Fjell gard. Som har fleire spor etter skottar. Som hadde vandra inn til Fjeldlafjelde, og som lot seg registere som busette leigledningar frå og med året 1519. Dundass-klanen og sheriffen kjente svært sannsynleg til utskottet Charles McElgunn, sidan han budde i nabolaget. Og som samla store grupper av dei fattigste blant keltarane til leik og dans i regi av «Morlands-musikken»

«Streel»: (stril): Å rive noko i stykker

ivarfjeld Uncategorized

I gamal irsk betydde «Steel» blant anna å «rive i stykker». «To tear apart». Eller å bli slått med ein pisk. (Scourge). Seinare vart ordet brukt på uflidde kvinner og/eller på ein omstreifar. Den keltiske kulturen i Irland vart bokstaveleg tala riven i stykker. Dei forfulgte keltarane var ikke særskild «pene i tøyet». Dei vart fordrevne frå eigedomane sine av tysk-fransk-britiske settlar, (Normans frå Normandie og Anglo Saxen´s), og måtte flykte til Amerika. Kvifor dukkar ordet «Streel» opp på New Foundland? Og er nærmast ekslusivt brukt der? Når Irene på flukt skulle inn i den fransk-okkuperte St. Laurence-bukta, vart dei tatt inn til anstaltar for avlusing. (Kjelde: Boka “The coffin ships” (lik-kiste-skipa”. Difor valde somme av desse utskota frå Irland, å gå i land, søke tilflukt i villmarka på New Foundland, heilt ute ved iskanten. (Frå boka mi: “Strilen Irsk-skotsk”)

Av Ivar Fjeld, 06.07.26

Havstrilar sine DNA-treff på Mac Donald-klanen

ivarfjeld Uncategorized

For 10 år sidan DNA-testa eg 32 menn. 25 av dei Havstrilar med kjente-strile-fars-linjer. 17 av desse havstrilane har relevante DNA-treff på Mac Donalds klanen i Skottland, stadfesta av Family Tree DNA (FTDNA).

Mac Donald-klanen er høglands-skottar frå dei Indre-Hebridane. Klan-soga seier dei er etterkomarane etter Kong Somerled. Ein genetisk-blandings-klan som irene kalla Norse-Gales, eller «framand-Irer». Folk som snakka både irsk og norrønt.

At dei testa havstrilane har ein treff-rate på ca. 68 prosent på denne klanen, beviser ikke fars-slektskap med Mac Donalds-klanen. FTDNA dokumenterer det er 95 prosents sansynleg at ei slike fars-linje oppstod i tidsepoken 950 e.kr og 1.600 e.kr. 650 år er sjølvsagt lenge. Men saman med fleire ikkje-DNA-baserte likskaps-trekk, opnar DNA for at slike far-skap vart innstifta i tidsepoken til Kong Somlair (1100-1164 e.kr). Og funna av DNA-stikk-prøven styrker hypotesen om at strilen vandra inn til Bergens-området frå vest, etter at skattlanda gjekk tapt etter det sviande nederlaget ved Largs i Skottland i 1263 e.kr. At ordet “stril” finnes i både irsk og norsk, og betyr det same, er også med og styrkje hypotesen

Var Steingrim Stryl ein «stril»?

ivarfjeld Uncategorized , , , , ,

Vi kan ikke unngå å filosofere over kven Steingrim Stryl var. Og mange i Bergen vil meine at han var ein «stril», og kanskje til og med opphavmannen til dette folket som budde både som havstrilar på Sotra og i Fana. «Fana-strilar»

Men KI opnar opp for eit anna narrativ: Som passar betre med ein «ein klok og veltalande mann». Og sjølvsagt godt dressa opp. Ikke ein «stril».

Yes, Stryi, a historic city in the Lviv Oblast (Galicia) of western Ukraine, has a long tradition of well-dressed residents. During the Austro-Hungarian era and the interwar period, Stryi was home to a vibrant, culturally diverse, and relatively prosperous middle class of Ukrainian, Polish, and Jewish heritage who took immense pride in their attire. The fashion and clothing in the region were distinctively rich: Traditional Dress: Stryi is located near the Boiko and Hutsul ethnographic regions . The local populace—including affluent rural families and farmers—wore beautifully crafted, intricately embroidered pieces like the vyshyvanka (embroidered shirts), which were often adorned with beads and velvet . (KI)

(…)

Nordmenn ser på Snorre si framstilling av Haakon Haakonsen IV som ein helt. Og mykje var bra med Haakon, og lenge gjekk det meste bra. Han inngjekk ein militær – og handels-allianse med Spania, og henta ei kone frå Iberia. Haakon var ein verdsmann, og den siste vi kan kalla norsk riks-konge før det danske diktaturet senka seg. Haakon drog veksel på allierte i gode gamle Kievan Rus, dei so-kalla «vikingane» i aust. Som ikke var vikingar, men som var ein mix av russarar, og slaviske horder lengre aust frå. Som mest sannsynleg var dei irene kalla «svarte utlendingar», eller «Dubhgall». Som vart sett på som samtida sine terror-grupper som angreip kysten av Irland ca. 800 e.kr. (…) Snorre fekk ikke med seg at Haakon sitt kongerike gjekk til grunne i 1263, etter nederlaget ved Largs i dei Indre Hebridane. Snorre døydde i 1241.

Det som kjenneteikna Kievan Rus var tilgangen til Svartehavet og Konstantinopel, og ei reise dit via Finskebukta. Velstand. Særskild STRYi, ein oldtidsby kjent for rikdom og velkledde folk. Eit omgrep i Kievan Rus. Det er svært sannsynleg at dette riket var representert i Bergen under kroninga av Haakon. Noko Snorre beit seg merke i. Snorre er skalden som gjer oss kjent med Haakon sitt nettverk, som strakk seg heilt til Tyrkland i aust, der Odin kom frå.

Ivar
05.07.26

Strilen og ein massakre på Mac Donalds klanen i 1577

ivarfjeld Uncategorized

Var det denne massakren i dei Indre Hebridane, som førte til at medlemer av klanen rømde til nær-områda kring Bergen?

70 prosent av dei havstrilane eg har DNA-testa har Y-37, 12 markør-treff på Mac Donald klanen. Det betyr at desse strilane har felles far med medlemer av denne klanen, i moderne tid. Family Tree DNA (FTDNA) seier det er 95 prosent sannsynleg at dette far-son forholdet oppstod ikke tidlegare enn 950 e.kr. Og at det er stor sannsynlegdom for at dette nære slektskapet eksisterte ca. 1600 e.kr. Etter dette finn du ikke nærare DNA-slektskap mellom Mac Donalds-klanen i Skotland og havstrilane.

Eit klan-oppgjer som førte til massakre på 400 av Mac Donalds klan-medlemer i dei Indre Hebridene i 1577, kan være årsaken til at ein rest av Mac Donalds klanen rømde i alle himmel-retningar. Og somme enda opp som strandsitjarar og husmenn i eit område med ein radius kring Bergen på ca. 50 kilometer. Som vi i dag kallar «Strilalandet». Stril betyr på gælisk «uflidd kvinnfolk, og/eller omstreifar.” Som rømlingar til Norge på denne tida, måtte desse katolikkene skrive nyfødde inn i dei dansk Lutherske kyrkjebøkene. Det var ingen som ville vedgå at dei var ein katolsk Mac Donald-rømling. Namn og etternamn vart tilpassa den norrøne navne-tradisjonen som rådde på denne tida. Kanskje ført inn i Norge som Haakon Gregoriusson, osv? Seinare skulle navnet tilpassast skattemantalet, og etternavnet vart linka til gards og bruk-nummer, Glesnes, Landro, etc.

Av Ivar Fjeld, 03.07-2026.

Her er linken til fakta om det skotske klan-oppgjeret.

https://www.ancient-origins.net/news-history-archaeology/bones-reveal-gruesome-fate-scottish-clan-members-who-were-smoked-death-cave-021294

Strilen var «fremmed-Irer», som tapte alle slag

ivarfjeld Uncategorized , , ,

7 av 10 av dei som testa seg under Havstril-prosjektet hadde DNA-treff på Mac Donald klanen. At strilen kom fra Irland er noko universitetsmiljøet i København, Oslo og Bergen aldri kan akseptere. Fordi då ryk mange doktor-gradar.

Verda sett gjenom utløpet av Sognafjorden.

Mykje at det som står i kykjebøker er korrekt og bra. Men det var ikke alt presten fekk vite, ei heller kunne vite noko om. Og som han måtte føre inn i bøkene. Slik er DNA veldig avslørande. På godt og vondt. Til det gode, at sanninga kjem tydelegare fram. Til det smertefulle, at mange illusjoner går i grus. Når primær-kjeldene vert avslørte som upresise, fell heile det akademiske korthuset saman.

Og slik var sjøvegen vestover til dit skattepengane vart samla inn. Kortaste vegen til Irland var å løfta vikingeskipet opp i Loch Ness, og så dra vidare i salt sjø.

Til dømes er Paven og akademika sine kart med Roma i sentrum til liten nytte. Du må rekonstruere verda slik leiarane du skriv om såg si samtid. Som i dette tilfelle kong Haakon Haakonson IV. Sjå på hans geo-politiske nærområde gjennom hans briller. Plasserer du sentrum av verda i Sogn, og vest vert opp på kartet, får du brikkene til å falle riktig på plass.

Norse-Gales folket oppstod når keltarane tok seg over Den britiske kanalen ca. 200 år f.kr. Der kom denne framande keltar-fuglen i kontakt med ur-skandinavar. Det oppstod blandings-ekteskap. Basert både på kjærleik og politisk- og økonomisk motiverte alliansar. Det som kjennteiknar Scotia (Irland) er den rikdomen denne innvasjonen førte til. Alle ungdomar med ambisjonar drog til Irskesjøen for å tene pengar.

Då Irland vart angripen av nordmennene, vikingar ca 700 e.kr, kom blandingsfolket i ein lojalitetskonflikt. Kva side skulle dei velge? Verken Irane eller vikingane stolte på desse «fremmed Irane». Då vikingane vart kasta ut av Irland i 1014 e.kr, tapte Norse Gales sine posisjonar og eigedomar. Dei måtte dra over til slekta på Hebridane, og klarte å bygge nye liv der. Slik oppstod dei norske skattlanda, i det som er dagens Skottland.

Det aller meste handlar om makt og pengar. Taparane av alle viktig slag, vart gjort til “Strilar” i Irland. og dei irske områda på Hebridane, der folk snakka irsk (gælisk). Strilane snakka både norønt og gælisk då dei måtte bryte opp og bli redusert til eit slavefolk king Hansabyen Bergen.

Den norske borgarkrigen 1110-1240 e.kr. handla om pengar. Skatte-inntektene frå høglandet i Skottland og Irskesjøen, der øya Man var sjølve bomstasjonen. Danskar og svenskar og deira lakei-kongar i Vestfold og Trøndelagen, ville overta denne pengeflaumen. Men etter at kong Sverre kom til makta på Bergenhus, stod Bergen sterkare enn nokon gong, vel utrusta for skatteinnkrevinga i vest. Kong Haakon Haakonson den 4 gjorde Bergen til storby i Europeisk samanheng, med sin kontroll av skatt, toll og skipstrafikk i Irskesjøen. Nederlaget ver slaget ved Largs i 1263 vart starten på slutten på Norse-Gales epoken.

Kvar skulle desse taparane, fra no av kalla «Strilar» (uflidde omstreifarar) gjere av seg?

Eit alternativ var å bli «skottar» under skottekongen Alexander III. Eit anna alternativ var å vende heim til slektningar i Hordaland, utan ære og formue. Storkongen Håkon IV var død. I Hordaland kom nye kostar til makta, danskane. Så kom tyskerne, Hansiatane. Dermed vart strilen tvungen til å bli eigedomslause strandsitjarar, eit ord for folket som budde i naustet. Ikke eit naust i oljealderen, men ei lita rønne nede med sjødn. Oppe på land vart dei slavar, i form av husmen eller leiglendingar. Alt under dansk-tysk-styre. Då Irland vart invadert av Oliver Crownwell ca. 1630, rømde restane av strilen vest i Irland, til New Foundland og Prins Edvard Island. Der ordet stril er i dagleg bruk. Og betyr det same som den dansk-tyske bruken av omgrepet kring Bergen. Det same folket.

Ivar Fjeld, 18.06.2026

Professor Sophus Bugge om blandingsfolket

Disse Gall-Gaedhel spiller især en rolle mellem aarene 847 og 858, da de synes at være blit ganske oprevne. Selve ordet Gall-Gaedhel, «Fremmed-Gaeler, Fremmed-Irer», betegner egentlig Irer, som har gjort sig til fremmede, er gaat over til de fremmede, d. e. vikingerne. Men ordet gik snart over til at betegne den nordisk-irske blandingsbefolkning, som vikingetogene havde skabt. Dette er ogsaa professor Zimmers forklaring af ordet: «Gall-Gaedhel, d. h. Norweger, Kinder von Norwegern und Irinnen, Iren die sich angeschlossen hatten!»

Gall-Gaedhels fører, som blev dræbt i Munster i 857, bærer ogsaa et nordisk navn, Caittil Finn, d. e. Ketil Hvite Han maa altsaa ha været en Nordbo (tilnavnet Finn tyder muligens paa, at han var Nordmand), og han var visselig ikke den eneste af nordisk æt blant Fremmed-Irerne. Det er ogsaa værd at lægge mærke til, at Gall-Gaedhel senere i irske aarbogsoptegnelser og sagnfortællinger blev et navn paa indbyggerne af Hebriderne. (Språkprofessor Elseus Sophus Bugge (født 5. januar 1833 i Larvik, død 8. juli 1907 på Tynset).