7 av 10 av dei som testa seg under Havstril-prosjektet hadde DNA-treff på Mac Donald klanen. At strilen kom fra Irland er noko universitetsmiljøet i København, Oslo og Bergen aldri kan akseptere. Fordi då ryk mange doktor-gradar.
Verda sett gjenom utløpet av Sognafjorden.
Mykje at det som står i kykjebøker er korrekt og bra. Men det var ikke alt presten fekk vite, ei heller kunne vite noko om. Og som han måtte føre inn i bøkene. Slik er DNA veldig avslørande. På godt og vondt. Til det gode, at sanninga kjem tydelegare fram. Til det smertefulle, at mange illusjoner går i grus. Når primær-kjeldene vert avslørte som upresise, fell heile det akademiske korthuset saman.
Og slik var sjøvegen vestover til dit skattepengane vart samla inn. Kortaste vegen til Irland var å løfta vikingeskipet opp i Loch Ness, og så dra vidare i salt sjø.
Til dømes er Paven og akademika sine kart med Romas i sentrum til liten nytte. Du må rekonstruere verda slik leiarane du skriv om såg si samtid. Som i dette tilfelle kong Haakon Haakonson IV. Sjå på hans geo-politiske nærområde gjennom hans briller. Plasserer du sentrum av verda i Sogn, og vest vert opp på kartet, får du brikkene til å falle riktig på plass.
Norse-Gales folket oppstod når keltarane tok seg over Den britiske kabalen ca. 200 år f.kr. Der kom denne framande fuglen i kontakt med ur-skandinavar. Det oppstod blandings-ekteskap. Basert både på kjærleik og politisk- og økonomisk motiverte alliansar. Det som kjennteiknar Scotia (Irland) er den rikdomen denne innvasjonen førte til. Alle ungdomar drog til Irskesjøen for å tene pengar.
Då Irland vart angripen av nordmennene, vikingar ca 700 e.kr, kom blandingsfolket i ein lojalitetskonflikt. Kva side skulle dei velge? Verken Irane eller vikingane stolte på desse «fremmed Irane». Då vikingane vart kasta ut av Irland i 1014 e.kr, tapte Norse Gales sine posisjonar og eigedomar. Dei måtte dra over til slekta på Hebridane, og forsøke å bygge nye liv der. Slik oppstod dei norske skattlanda, i det som er dagens Skotland.
Det aller meste handlar om makt og pengar. Taparane av alle viktig slag, vart gjort til “Strilar” i Irland. og dei irske områda på Hebridane.
Den norske borgarkrigen 1110-1240 e.kr. handla om pengar. Skatte-inntektene fra høglandet i Skottland og Irskesjøen, der øya Man var sjølve bomstasjonen. Danskar og svenskar og deira lakei-kongar i Vestfold og Trøndelagen, ville overta denne pengeflaumen. Men etter at kong Sverre kom til makta på Bergenhus, stod Bergen sterkare enn nokon gong, vel utrusta for skatteinnkrevinga i vest. Kong Haakon Haakonson den 4 gjorde Bergen til storby i Europeisk samanheng, med sin kontroll av skatt, toll og skipstrafikk i Irskesjøen. Nederlaget ver slaget ved Largs i 1263 vart starten på slutten på Norse-Gales epoken.
Kvar skulle desse taparane, fra no av kalla «Strilar» (uflidde omstreifarar) gjere av seg?
Eit alternativ var å bli «skottar» under skottekongen Alexander III. Eit anna alternativ var å vende heim til slektningar i Hordaland, utan ære og formue. Storkongen Håkon IV var død. I Hordaland kom nye kostar til makta, danskane. Så kom tyskerne, Hansiatane. Dermed vart strilen tvungen til å bli eigedomslause strandsitjarar, eit ord for folket som budde i naustet. Ikke eit naust i oljealderen, men ei lita rønne nede med sjødn. Oppe på land vart dei slavar, i form av husmen eller leiglendingar. Alt under dansk-tysk-styre. Då Irland vart invadert av Oliver Crownwell ca. 1630, rømde restane av strilen vest i Irland, til New Foundland og Prins Edvard Island. Der ordet stril er i dagleg bruk. Og betyr det same som den dansk-tyske bruken av omgrepet kring Bergen. Det same folket.
Ivar Fjeld, 18.06.2026
Saka er også dekka i nettutgåva til VestNytt. Avisa har kontakta fleire forskarar om tema:
strilaforskning.com 